Vững bước đổi mới

Năm 2011, khi làn sóng internet đang lên, nhóm nghiên cứu của Thương hội Thiên Đức bắt đầu theo dõi Muaban24, một mô hình kinh doanh internet thời kỳ đầu tại Việt Nam. Dự án vận hành chủ yếu bằng sàn giao dịch trực tuyến, gian hàng ảo và phát triển thành viên. Người tham gia mua gian hàng ảo và nhận hoa hồng khi giới thiệu thêm thành viên; trong thời gian ngắn, nền tảng lan ra nhiều tỉnh, thành.

Tài liệu công khai cho thấy đến năm 2012, Muaban24 đã có mạng lưới thành viên rất lớn. Tiền thành viên nộp vào đạt khoảng 700 tỷ đồng, giá một gian hàng ảo khoảng 5,2 triệu đồng, và cơ chế thưởng theo tầng rất rõ.

Thương hội không tham gia ồ ạt ngay. Nhóm nghiên cứu trước hết theo dõi liên tục cách nền tảng vận hành thực tế, tốc độ tăng thành viên, giao dịch hàng hóa có thật hay không, dòng tiền đi về đâu và hoa hồng lấy từ nguồn nào. Chỉ khi giai đoạn đầu vẫn cho thấy hoạt động và việc rút tiền còn bình thường, hội mới vào theo cách “thử với số tiền nhỏ — lắng nghe thành viên — mở rộng từng bước”.

Càng đi sâu, nhóm kiểm soát rủi ro nhận thấy tăng trưởng cốt lõi ngày càng dựa vào việc thành viên mới mua gian hàng ảo và hoa hồng theo tầng, trong khi giao dịch thương mại điện tử thật không đủ sức nâng đỡ vòng quay tiền. Mô hình rủi ro chuyển từ “rủi ro kinh doanh” sang “rủi ro vòng quay vốn”.

Thương hội vì vậy đưa toàn bộ thành viên dừng lại sớm, không chạy theo khoản lời cao của giai đoạn cuối. Tháng 8 năm 2012, cơ quan công an Việt Nam áp dụng biện pháp hình sự với những người đứng đầu Muaban24. Điều tra tư pháp sau đó xác định họ đã dùng gian hàng ảo và các cách tương tự để thực hiện hành vi trái pháp luật.

Từ đó hình thành nguyên tắc kiểm soát rủi ro của Thương hội Thiên Đức: nghiên cứu trước, tham gia sau; kiểm chứng trước, mở rộng sau; khi logic dòng tiền thay đổi thì lập tức thu hẹp rủi ro.